De bastides rond Albi ontstonden in de 13° en 14° eeuw, zowel als verdediging tegen de kruisvaarders dan wel als een antwoord op de verwoestingen aangericht door de kruistochten tegen de Katharen, ook wel « Albigenzen » genaamd. Handelaars en ambachtslieden mochten zich vrij vestigen binnen deze bastides, ze kregen een stuk grond om een huis te bouwen binnen de vesting, en een stuk landbouwgrond buiten de omwallingen om in hun levensbehoeften te voorzien.
In de Provence noemde men elke versterkte boerderij "bastide"; de bastides albigeoises daarentegen waren in essentie versterkte steden, gebouwd volgens een plan, ofwel met rechthoekige straten als bij een dambord, ofwel in concentrische cirkels. De huizen werden opgetrokken in steen of baksteen, rond een centraal plein. Op dit plein grepen alle belangrijke gebeurtenissen plaats: er werd markt gehouden, recht gesproken, vonnissen uitgevoerd, dieren geslacht... De huizen rondom het plein waren vaak voorzien van galerijen. De bastides waren quasi onneembaar, gebouwd op een rotspunt (Cordes-sur-Ciel, Castelnau-de-Montmiral, Puycelsi), of langs de oevers van een rivier (Lisle-sur-Tarn). Gedurende de 13° eeuw werden nieuwe stadjes opgericht in de streek van de Tarn naar het model van de bastides albigeoises, later in gans het zuidwesten van Frankrijk.
De meeste van deze bastides in de buurt van Albi zijn wonderwel goed bewaard gebleven: hun geografische situatie, en de smalle steegjes hebben de moderniseringen van de 20° eeuw zwaar gehinderd.
De chambres d'hotes Artichaud in Castelnau de Montmiral zijn een prima uitgangspunt voor je bezoek aan de streek. Met de auto of motorfiets mag je minstens op enkele dagen rekenen voor het circuit van de bastides albigeoises, en op meer als je ook wat wil genieten van de wondermooie natuur en de bastides per fiets of te voet wil bezoeken.
1. Cordes-sur-Ciel is de meest bekende bastide: ze heeft vrijwel het geheel van haar omwallingen en verschilllende poorten bewaard; het centrale plein met zijn grote burgershuizen met vrijwel intacte renaissancegevels vormen een harmonisch geheel.
2. De inwoners van Castelnau-de-Montmiral zijn trots op hun Place aux Arcades en de omliggende straten, met mooie huizen uit 16° en 17° eeuw; deze bastide werd net zoals Cordes gesticht in 1222 door Raymond VII, graaf van Toulouse.
3. Puycelsi, een dorp uit het Gallo-romeinse tijdperk aan de rand van het Grésignebos, werd eveneens in de 13° eeuw met omwallingen versterkt; de laatste jaren werden deze vestingsmuren hersteld.
4. Lisle-sur-Tarn is een bastide gebouwd rond een haven in de Tarn; de rivier is niet meer bevaarbaar en de haven is dus verdwenen, het marktplein is één van de grootste in het zuidwesten, de steegjes amper te gebruiken door het gemotoriseerde verkeer.
5. Bruniquel is een versterkt dorp gebouwd rond twee kastelen op een rotsblok aan de oevers van de Aveyron; het was in het verleden een inspiratiebron voor kunstenaars zoals Ossip Zadkine, Valentine Prax en Marcel Lenoir.
6. Verder langs de Aveyron kom je uit bij het dorpje Penne, gebouwd rond de ruïnes van een kasteel, en St-Antonin-Noble-Val, één der oudste steden van Frankrijk, waarvan de vestingmuren ontmanteld werden tijdens de godsdienstoorlogen; gelukkig bleven heel wat mooie gebouwen uit de middeleeuwen overeind.
Onze gastenkamers zijn ruim en comfortabel. Wij hebben aandacht voor natuur en cultuur, maar ook voor lekker eten en een goed glaasje Gaillac wijn. We bieden ook individuele wandelarrangementen en fietsvakanties aan, tussen de bastides albigeoises en de wijngaarden van Gaillac.
Tekst en foto's:© Chambres et table d'hôtes Artichaud
